Onlangs bleef een zin hangen uit een interview met Ahmed Aboutaleb in de Volkskrant. Hij vertelt hoe Frits Bolkestein van de VVD, in de tijd dat Aboutaleb wethouder was, op televisie zei dat een praktiserend moslim volgens hem geen burgemeester van een grote stad kon worden. Hij doelde op hem.
Aboutaleb schrijft dat hij de neiging had zich bij dit soort dingen klein te maken. Ach, het is maar Bolkestein. Ze hebben nog geprobeerd het uit te praten, maar Bolkestein bood zijn excuses niet aan. Aboutaleb zegt daarover: alleen echte leiders kunnen hun excuses maken. Soms moet je dingen vergeven en begraven, anders blijft het zeuren.
Ik voel vertrouwen als ik zijn interview lees. Dagelijks staat het nieuws vol met voorbeelden van hard leiderschap. Van leiders die ik niet vertrouw. Het laat me weer even ervaren hoe leiderschap vanuit zachte kracht voelt. Het leiderschap waarvan ik geloof dat de wereld het zo nodig heeft. En dat, als je beter kijkt, ook volop te zien is. Alleen al bij de leiders met wie ik werk, die wij trainen en coachen.
Wat is er nodig om als leider excuses te maken?
Alleen echte leiders kunnen hun excuses maken, zegt Aboutaleb. Ik denk dat dat waar is. Wat is ervoor nodig?
Om te beginnen reflectie en zelfbewustzijn. Wat gebeurde er in mij, waardoor ik dit zei?
Het vraagt ook om meerdere perspectieven in je reflectie en besluitvorming. Wat doet mijn keuze of gedrag met een ander?
En het vraagt de moed om jezelf te laten zien. Durven mens te zijn, met je kwaliteiten en je valkuilen. En daar stevig in staan.
Precies daar beginnen we mee in ons 24-uurs VIP-traject: je eigen patronen, kwaliteiten en valkuilen leren kennen. Ook onze jaaropleiding begint ermee.
Wanneer bood jij voor het laatst oprecht je excuses aan? En wat hield je tegen, als het niet lukte?
“Wie stevig staat in zijn kwaliteiten én zijn valkuilen, kan zeggen: dit deed ik, en het spijt me.”
Gelijkwaardigheid in leiderschap: nederigheid en waardigheid
Excuses maken gaat over gelijkwaardigheid van mens tot mens. Dat staat los van hiërarchie. Als mens zijn we evenveel waard.
Daar zit voor mij nederigheid en waardigheid tegelijk: je erkent dat je iets verkeerd deed en blijft overeind.
Waarom authentieke leiders vertrouwd en gevolgd worden
Als je echt bent, word je vertrouwd. En als je vertrouwd wordt, word je gevolgd. Een gemeend excuus houdt de relatie constructief. Er blijft geen ruis achter. In authentiek leiderschap, waar we in alles aan werken, is dit vanzelfsprekend.
“Als je echt bent, word je vertrouwd. En als je vertrouwd wordt, word je gevolgd.”
Wetenschap meets wijsheid: wat onderzoek zegt over excuses van leiders
Als iets me inspireert, ben ik altijd benieuwd wat de wetenschap erover zegt. En andersom zoek ik hoe we wetenschap eenvoudig en toegankelijk maken in ons werk. Dus ging ik in gesprek met Armin Pircher Verdorfer, onze gasttrainer Wetenschap, over Aboutalebs stelling.
Volgens Armin laat solide onderzoek zien dat leiders die hun fouten erkennen en oprecht sorry zeggen, daarmee vertrouwen kunnen vergroten, mits de excuses als oprecht worden ervaren (onderzoek). Boeiend is ook Repairing damaged professional relationships with leader apologies van Stackhouse, Turner en Kelley, over hoe excuses van leiders vertrouwen herstellen.
Oprechte excuses dragen ook bij aan een cultuur waarin mensen zich veilig voelen om zich uit te spreken, fouten te melden en ervan te leren. In ziekenhuizen en de luchtvaart is zo'n "error management culture" cruciaal, en in andere organisaties net zo goed.
Met een knipoog voegt Armin eraan toe: als iemand elke dag honderd fouten maakt en steeds sorry blijft zeggen, is diegene misschien gewoon niet geschikt voor de baan ;).
Hij vindt dat Aboutaleb een heel goed punt heeft, al zou hij het nog net iets anders zeggen: goede leiders erkennen hun fouten, nemen verantwoordelijkheid en leren ervan. Het gaat niet alleen om sorry zeggen, maar ook om wat er daarna gebeurt.
Zachte kracht: mijn ontmoeting met Aboutaleb
Ahmed Aboutaleb inspireert me al meer dan tien jaar. Mijn zusje Elvie en ik maakten toen onze documentaire Zachte Kracht, over hoe zachtheid en kracht elkaar kunnen versterken.
In Zomergasten hoorden we Aboutaleb, toen burgemeester van Rotterdam, over zachte kracht praten. Hij gebruikte water als metafoor: het allerzachtste wat er is, en druppel voor druppel maakt het op den duur een gat in een steen.
Door de muur van woordvoerders heen nodigde hij ons uit op het stadhuis. Bij koffie en dadels lieten we hem onze film zien en spraken we over onze valkuilen en de zijne. Wij waren 25 en 28, en voelden ons gezien en aangemoedigd.
Een brief van burgemeester Aboutaleb
Een paar weken later lag er een brief op mijn mat in de Eerste Oosterparkstraat in Amsterdam, met het wapen van Rotterdam als watermerk. Van burgemeester Aboutaleb.
"Beste Elvie en Donna Kromwijk, (...) Deze brief schrijf ik om jullie nogmaals te bedanken voor deze ontmoeting en te vertellen dat ik jullie film inspirerend vind..."
Hij schreef dat onze film hoop en vertrouwen geeft dat we als samenleving meer oog krijgen voor zachte krachten. Lees hier zijn hele brief.
Zachte kracht, of authenticiteit
Ik leef er nog steeds voor, om te groeien in mijn zachte kracht. Nu zou ik het misschien wel authenticiteit noemen. Iedereen heeft zachtheid en kracht in zich, in een eigen, unieke vorm. Ik wil leiders laten groeien in hun authentieke leiderschap. Omdat het hen hoogst effectief maakt, en omdat ik geloof dat mensen die leven en leiden vanuit authenticiteit rimpelingen van positieve verandering creëren in alles wat ze aanraken.
Ik dwaal af naar mezelf van toen. Net 28, met mijn ziel in een film op het stadhuis van Rotterdam. Ik zou nog vaak in mijn eigen valkuilen trappen. Maar mijn visie en dromen waren er al, net als nu. Stap voor stap kom ik nog steeds dichter bij mijn essentie en leef ik mijn zachte kracht steeds voller. Ik neem me opnieuw voor om steeds mijn excuses aan te bieden als ik iets heb gedaan of gezegd wat ik liever anders had gedaan. En ervan te leren.
Groeien in jouw zachte kracht
Ontdek waar jouw zachte kracht ligt in ons 24-uurs VIP-traject. Of kies voor de Jaaropleiding Authentiek Leiderschap, die start met het VIP-traject. Plan hier een vrijblijvende telefonische kennismaking in. Donna en Renée beantwoorden graag je vragen en denken met je mee.
Wil je de documentaire Zachte Kracht bekijken? Dat kan via deze link, of tijdens module vier van de jaaropleiding.